Emerytowany górnik z Jaworzna przez blisko 18 lat spierał się z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych o sposób wyliczenia swojego świadczenia. Jak podaje PulsHR, powołując się na relację WP Finanse, sąd przyznał mu rację, a sąd apelacyjny podtrzymał ten wyrok. Mężczyzna otrzymał jednorazowo 18 tys. zł wyrównania, a jego miesięczna emerytura wzrosła.
Sprawa sięga przepisów z 2012 roku. Wprowadzony wtedy mechanizm pomniejszał kapitał emerytalny o kwoty wcześniej pobranych świadczeń, m.in. wcześniejszej emerytury. Osoby przechodzące później na emeryturę powszechną dostawały przez to niższe świadczenia, mimo że zgromadziły odpowiedni kapitał.
Skąd wzięła się szansa na przeliczenie
W czerwcu 2024 roku Trybunał Konstytucyjny (sygn. SK 140/20) zakwestionował zgodność tego mechanizmu z konstytucyjną zasadą zaufania obywateli do państwa. Wyrok nie został jednak opublikowany w Dzienniku Ustaw, dlatego ZUS nie stosuje go jako podstawy do powszechnych przeliczeń. Osoby, które chcą odzyskać pieniądze, muszą składać indywidualne wnioski, a po odmowie iść do sądu.
Według Gazety Prawnej Trybunał uznał ten sam mechanizm za niekonstytucyjny także wobec innych osób, pod warunkiem że wniosek o wcześniejszą emeryturę został złożony przed 6 czerwca 2012 roku. Dotyczy to kobiet z roczników 1949–1952 oraz 1954–1959 i mężczyzn z roczników 1949–1952 oraz 1954. Gazeta Prawna wskazuje też inne grupy: kobiety z roczników 1949–1969, które były w OFE, oraz osoby, które przeszły na emeryturę w czerwcu 2009–2019 roku.
Ile może to być i kiedy zmiana
PulsHR szacuje, że niekorzystny mechanizm mógł dotknąć nawet 200 tys. osób. Rząd przygotował projekt systemowego przeliczenia, ale według PulsHR jest on na etapie konsultacji społecznych i nie trafił jeszcze do Stałego Komitetu Rady Ministrów. Projekt przewiduje podwyższenie świadczeń bez wyrównań za poprzednie lata. Pełne rozliczenie wszystkich poszkodowanych mogłoby kosztować budżet około 8–9 mld zł rocznie, jak podaje PulsHR.
Prezes ZUS Liwiusz Laska, pytany przez PulsHR pod koniec lipca 2026 roku, odpowiedział krótko: „czekamy na przepisy”. Dodał, że do czasu wejścia w życie przepisów ZUS musi odsyłać ludzi do sądów, a ostateczna forma ustawy to decyzja polityczna.
Co to oznacza dla portfela
Jeśli urodziłeś się w jednym z wymienionych roczników albo przeszedłeś na emeryturę w wymienionym okresie, twoje świadczenie może być zaniżone. Gazeta Prawna radzi, by nie czekać: złożyć wniosek ERPO o ponowne przeliczenie emerytury, sprawdzić daty złożenia wniosku o wcześniejszą emeryturę lub osiągnięcia 65 lat (w przypadku kobiet z OFE). Bezpłatnie zweryfikować decyzję można w placówce ZUS. Jeśli ZUS odmówi, pozostaje droga sądowa, a systemowa zmiana nie ma jeszcze terminu.
